Uprawiać ekologicznie w tunelu foliowym to z roku na rok rozwijający się trend żywieniowy. Coraz więcej osób chce być świadoma, skąd pochodzi ich jedzenie, jakie środki stosowane są podczas jego produkcji, czy je spryskiwano oraz czy nie zawierają chemicznych udoskonalaczy. Pojawiające się w sklepach produkty oznaczone napisem „bio”, bez odpowiedniej certyfikacji mają tyle wspólnego z ekologiczną żywnością, co warzywa oraz owoce rosnące przy ruchliwych drogach. Dodatkowo trzeba pamiętać, że same certyfikaty nie są sobie równe. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest organem odpowiedzialnym za przyznawanie jednostkom praw certyfikujących BiO i EKO. Wszelkie pozostałe oznaczenia należy odpowiednio sprawdzić, a te niemające swojego potwierdzenia, uważać za naciąganie. Jeśli chcemy być pewni jakości naszych warzyw i owoców, najlepiej wyhodować je samemu. Choć uprawy ekologiczne wymagają pewnego trudu włożonego w ich prowadzenia, to same zdrowotne efekty widoczne po dwutygodniowej diecie.
Uprawy ekologiczne pod osłonami polegają na wyeliminowaniu chemii z procesu uprawy – wymaga to jednak wiedzy z różnych dziedzin. W ekologicznej hodowli używamy naturalnych nawozów, stosujemy organiczną ochronę przed patogenami i agrofagami, wykonujemy prace pielęgnacyjne gleby – pozbawione środków ochrony roślin. Jednym zdaniem: wykorzystujemy naturalną odporność roślin i walory przyrody.
Spis treści
Zasady upraw ekologicznych pod osłonami
- Nawozy i nawożenie
Podwyższenie żyzności gleby oraz aktywności biologicznej to kierunek każdego nawożenia, które prowadzi do stworzenie optymalnych warunków dla wzrostu roślin. Dostarczenie im składników odżywczych i elementów koniecznych do rozwoju oraz owocowania przyczynia się do większego plonu. W gospodarstwie ekologicznym wykorzystywany jest obornik, kompost, gnojówka oraz woda gnojowa przygotowywana w większości przez uprawiającego. Składniki te otrzymujemy w większości z odchodów kur, krów, koni, owiec lub świń, usuwamy zanieczyszczenia, zalewamy wodą i czekamy aż sfermentuje. Jednym z zabiegów dostarczających do gleby mikro- i makroelementów jest zasadzenie nawozów zielonych, które stają się budulcem próchnicy, spulchniają glebę oraz poprawiają strukturę podłoża. Krótki okres wegetacji nawozów zielonych sprawia, że sadzimy je przed plonem głównym. Po przekopaniu i zaoraniu uprawy stają się cennym organicznym budulcem wykorzystywanym przez następujące po nich rośliny.
- Nawozy uzupełniające w uprawach pod osłonami
Zasoby pokarmowe w ziemi są ograniczone. Pobierane przez rośliny i wypłukiwane przez wodę wymagają ciągłego uzupełniania. Odpowiednie dopasowanie naturalnych nawozów opieramy na znajomości pH podłoża. Zapotrzebowanie zmienia się z sezonu na sezon oraz zależne jest o rodzaju roślin. Nawozy mineralne niepochodzące z syntezy chemicznej można stosować w rolnictwie ekologicznym, z wyjątkiem nawozów mineralnych azotowych.
Nawozy mineralne możemy podzielić na trzy typy:
- Skały mielone – bazalt, betonit, gips, kizeryt, dolomit, wapno węglowe, kreda nawozowa, itd.
- Nawozy potasowe – kalimagnezja, kainit, siarczan potasu
- Skały fosforytowe – mączka fosforytowa
- Nawozy organiczne – rozmaite związki pochodzenia roślinnego i zwierzęcego:
- Kompost
- Torf
- Obornik
- Nawozy zielone
- Materiał zwierzęcy – krew, odchody, pierz, skorupy jaj, mączka rybna, mleko, itp.
- Kora i trociny
- Węgiel brunatny
- Nawozy humusowe
- Muł i osady z naturalnych zbiorników wodnych
Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa, jako państwowy instytut badań, prowadzi wykaz nawozów dozwolonych w uprawach ekologicznych. Listę dozwolonych środków można znaleźć TUTAJ.
Niedozwolonymi nawozami w uprawach ekologicznych pod osłonami są:
- Nawozy syntetyczne azotowe
- Guano
- Nawozy przemysłowe
- Nawozy o spowolnionym działaniu
- Kompost z odpadów komunalnych
- Osady ściekowe
- Fekalia nieprzekompostowane
- Odchody z farm zwierząt futerkowych
- Nawozy popieczarkowe
- Popioły węglowe z elektrociepłowni, kotłowni i zakładów przemysłowych
Pielęgnacja ziemi w uprawach ekologicznych pod osłonami
Każdy zabieg wobec podłoża powinien podnosić jego żyzność w celu optymalizacji procesów wegetacyjnych roślin. Metody pielęgnacyjne mają obniżać ryzyko pojawianie się agrofagów i patogenów, które mają destruktywny wpływ na plony. Na potrzeby artykułu zostały podzielone na trzy grupy:
- Metoda agrotechniczna – otoczenie roślin ochroną i polepszenie warunków wegetacyjnych poprzez zmianowanie, uprawę współrzędną, płodozmian, wybór wysokogatunkowych odmian, przycinanie, nawadnianie oraz wysiew w odpowiednim terminie.
- Metoda mechaniczna – zbierania i niszczenie siedlisk szkodników, stosowanie ochrony mechanicznej (sitaki, pułapki). Likwidowanie osłabionych i chorych fragmentów roślin, w celu uniknięcia rozwoju chorób.
- Metoda biologiczna – korzystanie z naturalnych atrybutów ochronnych roślin przez zastosowanie wywarów i wyciągów z roślin, zasadzenia ziół odstraszających insekty, budowanie schronień dla pożytecznych owadów.
Odchwaszczanie upraw ekologicznych pod osłonami
Ze względu na to, że w gospodarstwie ekologicznym nie można używać herbicydów, w celu usunięcia chwastów pozostaje metoda mechaniczna. Ręczne pielenie najlepiej przeprowadzać na bieżąco, gdyż szybki przyrost chwastów sprawia że mogą przeważyć uprawy. Jedną z metod w zniwelowaniu ich wzrostu jest wyścielenie podłoża ściółką syntetyczną (agrotkanina) lub organiczną (kora, skoszona trawa, słoma lub trociny). W ten sposób rozwój chwastów zostanie ograniczony.
Sposoby na ograniczenie zachwaszczania w uprawach ekologicznych pod tunelami foliowymi:
- Płodozmian – odpowiednie planowanie następstwa roślin
- Stosowanie nawozów organicznych – stworzenie odpowiednich warunków do kompostowania
- Dobór odmian uprawowych – zastosowanie nasion o dobrej jakości, bez zanieczyszczeń innymi gatunkami.
- Nawozy zielone – uprawa międzyplonów w celu uzyskania masy zielonej użyźniającej glebę oraz sposób na zmniejszenie zachwaszczenia
- Oczyszczenie materiału siewnego – usunięcie wszelkich nieczystości mineralnych, stosowanie ziaren zdrowych, ujednolicenie wedle wymiaru i kształtu nasiona.
- Przedsiewne przygotowanie gleby – przygotowanie podłoża do wysiewu, prace pielęgnacyjne mające na celu polepszenia jej struktury oraz użyźnienie.
Materiał siewny i sadzeniowy w uprawach ekologicznych
Stosowane są nasiona pozyskane w oparciu o naturalną odporność na choroby i szkodniki, wytworzone bez użycia środków ochrony roślin i nawozów sztucznych. Ziarna wprowadzone na rynek muszą spełniać szereg norm unijnych oraz krajowych, aby mogły zostać przeznaczone do upraw ekologicznych.
Niedozwolona jest uprawa roślin genetycznie modyfikowanych.
